Ο "Σαμπέρ" και η επανάσταση του '21

Με αφορμή:

1. Την ανάρτηση που κάναμε από την αρχή της χρονιάς για τους "ήρωες" του βιβλίου της Γλώσσας:

http://prwtaki.blogspot.gr/2013/09/blog-post_29.html

2. Την πρόσφατη εγκύκλιο που λάβαμε από το Υπουργείο Παιδείας (ημ. 19/3/2014 και Αριθ. Πρωτ.: 42176/Γ1) σχετικά με την καταπολέμηση του ρατσισμού και σχετικά με την παγκόσμια ημέρα εναντίον του, την 21η Μαρτίου, σύμφωνα με την οποία:

Θέμα: «21η Μαρτίου – Διεθνής Ημέρα για την εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων και του Ρατσισμού»

Η 21η Μαρτίου είναι η Διεθνής Ημέρα για την εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων και του Ρατσισμού στην κοινωνία και την εκπαίδευση. Η μέρα αυτή θα πρέπει να είναι η απαρχή δράσεων στην εκπαίδευση για την ενίσχυση  και την προάσπιση των δικαιωμάτων όλων των παιδιών και την αποτροπή φαινομένων ρατσισμού και διακρίσεων μέσα στη σχολική κοινότητα. Η εκπαιδευτική κοινότητα οφείλει να διαμορφώνει συνθήκες που να προάγουν τις αξίες της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της ειρήνης και της ελευθερίας. 

Στη Χώρα μας, σύμφωνα με το Σύνταγμα,  εξασφαλίζεται στον καθένα  το «δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή τα χρηστά ήθη…», «[§3]: Όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής και της ελευθερίας τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων…» (άρθρο 5 §2 και 3 του Συντάγματος).

Σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 4 του Ν. 3304/2005 «Εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως [..] εθνοτικής καταγωγής [..]», απαγορεύεται ή άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω εθνοτικής καταγωγής στον τομέα της εκπαίδευσης.

Οι διεθνείς συμβάσεις επίσης  που έχει συνυπογράψει η χώρα μας (Διεθνής Σύμβαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Ν. 2462/1997 (ΦΕΚ 25/26-02-1997, τ. Α΄ - Διεθνής Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, Ν. 2101/1992 (ΦΕΚ 192/02-12-1992, τ. Α΄), δίνουν τη δυνατότητα στο δημόσιο σχολείο και στους εκπαιδευτικούς να υπηρετούν καθημερινά και να προάγουν τις αξίες του σεβασμού στην ανθρώπινη ύπαρξη, στην ελευθερία, στην ισότητα και στην αλληλεγγύη για όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά που φοιτούν στα σχολεία της χώρας μας. Δίνουν τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να συμβάλλουν στη διάπλαση δημιουργικών και ενεργών πολιτών με κριτική σκέψη ικανούς να αντιμετωπίζουν φαινόμενα ρατσισμού και φυλετικών διακρίσεων και να οικοδομούν ένα σχολείο αλληλεγγύης, ανοχής και σεβασμού των δικαιωμάτων όλων των μαθητών ανεξάρτητα από σωματική, πνευματική, συναισθηματική ικανότητα, γλώσσα, φύλο, φυλή, θρήσκευμα και εθνική/εθνοτική καταγωγή.

Η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παιδιών και ενηλίκων με ποικίλους τρόπους αποτελεί μια πραγματικότητα σε πάρα πολλά μέρη του πλανήτη και στην Ελλάδα. Η έλλειψη ανοχής, οι εκδηλώσεις ρατσισμού και ξενοφοβίας, οι πόλεμοι, οι διακρίσεις, οι επιθέσεις βίας προς τον «Άλλο», η αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά μιας περιόδου καταιγιστικών αλλαγών, την οποία διανύουμε. 

Οι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα στις μέρες μας, πρέπει στηριζόμενοι στο θεσμικό πλαίσιο και τα Αναλυτικά Προγράμματα (ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ), να μην επιτρέπουν παρεμβάσεις από εξωθεσμικά κέντρα και παράγοντες, που καμία σχέση δεν έχουν με τα δημοκρατικά ιδεώδη και τις αξίες της ανθρωπιστικής μας παιδείας.

Ο ρόλος της εκπαίδευσης μέσα στο σύγχρονο πλουραλιστικό και πολυπολιτισμικό πλαίσιο αναδεικνύεται πρωταρχικός. Χρειάζεται να μετασχηματίσει τις δράσεις και τον προσανατολισμό της, υιοθετώντας πρακτικές  που να διέπονται από το ανθρωπιστικό ιδεώδες, ιδιαίτερα στην υποχρεωτική εκπαίδευση. Το Σχολείο έχει όλα τα εχέγγυα για να βοηθήσει τους μαθητές  να ανοικοδομήσουν  τις αξιακές τους θέσεις και να τους καθοδηγήσει  ατομικά και ομαδικά:

1. Στην ειρηνική συνύπαρξη των ατόμων που ζουν σε μια χώρα, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, το χρώμα του δέρματος, τη γλώσσα που μιλούν, την ιστορία, τα ήθη και τα έθιμά τους, τον πολιτισμό τους. 

2. Στην αλληλοκατανόηση και αλληλοεκτίμηση των ανθρώπων. 

3. Στην αποδοχή και το σεβασμό της πολιτισμικής ετερότητας, γιατί η διαφορά είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο. 

4. Στην καταπολέμηση ρατσιστικών τάσεων και προκαταλήψεων, ώστε οι διαφορετικές κοινωνικές ομάδες που ζουν σε μια χώρα, να μπορούν να επικοινωνούν απρόσκοπτα μεταξύ τους και να συμβάλλουν για την πρόοδο και την ευημερία της. 

5. Στην αμοιβαία επίδραση των πολιτισμών των χωρών προέλευσης και υποδοχής των μεταναστών, που ζουν σε μια χώρα. 

6. Στην παροχή ίσων ευκαιριών σε όλα τα άτομα για εργασία, εκπαίδευση και κοινωνική και οικονομική ανέλιξη και πρόοδο. 

• Με αφορμή την ημέρα αυτή καλούνται όλες οι σχολικές μονάδες Α/θμιας & Δ/θμιας Εκπαίδευσης  να αφιερώσουν δύο ή περισσότερες διδακτικές ώρες με απόφαση του συλλόγου διδασκόντων σε δράσεις, συζητήσεις και εκδηλώσεις κατά του ρατσισμού και των φυλετικών διακρίσεων. Σε ότι αφορά στη  Δ/θμια Εκπ/ση θα πρέπει για τη διάθεση διδακτικών ωρών να συνεκτιμάται η κάλυψη της ύλης. 

• Καλούμε τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές  καθημερινά να σχεδιάζουν και να υλοποιούν εκπαιδευτικές δράσεις, προωθώντας και υλοποιώντας την επίσημη εκπαιδευτική πολιτική της χώρας που έχει ως στόχο την ένταξη και εκπαιδευτική στήριξη  όλων των μαθητών, χωρίς εξαιρέσεις και περιορισμούς, αποκρούοντας κάθε ρατσιστική πρόκληση με σεβασμό σε κάθε ιδιαιτερότητα σωματική, πνευματική, συναισθηματική και κάθε διαφορά γλώσσας, φυλής, θρησκείας, χρώματος.

 Οι Περιφερειακοί Διευθυντές Α/θμιας & Δ/θμιας Εκπ/σης καλούνται να δώσουν σχετικές οδηγίες και κατευθύνσεις  στους Προϊσταμένους Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης  Π.Ε. & Δ.Ε, στους Σχολικούς Συμβούλους, στους Διευθυντές Π.Ε. & Δ.Ε. και τους Διευθυντές των σχολικών μονάδων όλης της χώρας προκειμένου να συμβάλουν ενεργά στην αποτελεσματική προετοιμασία και υλοποίηση δράσεων, ώστε η 21η  Μαρτίου να είναι η απαρχή μιας συντονισμένης παρέμβασης στο χώρο των σχολείων με στόχο  την αντιμετώπιση φαινομένων του ρατσισμού και των διακρίσεων. 

Οι Σχολικοί Σύμβουλοι οφείλουν να δώσουν κάθε δυνατή βοήθεια στα σχολεία και στους Εκπαιδευτικούς όλης της χώρας, προκειμένου να γίνουν ουσιαστικές παρεμβάσεις με αφορμή την 21η Μαρτίου, ώστε να προωθούνται τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και να κατοχυρώνονται στην πράξη, να ενισχύεται ο σεβασμός στην ετερότητα, να εμπεδώνεται η αλληλεγγύη, να καλλιεργείται η ενσυναίσθηση και να απομακρύνονται τα φαινόμενα ρατσισμού, διακρίσεων, στερεοτύπων και προκαταλήψεων από το χώρο του σχολείου.

Ο  ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ

ΣΥΜΕΩΝ ΚΕΔΙΚΟΓΛΟΥ

___________________________

Και λαμβάνοντας υπόψη και τις συγκυρίες:

- Η φετινή 21η Μάρτη έπεσε Παρασκευή και με τη Δευτέρα, 24 Μάρτη να είναι ημέρα σχολικής γιορτής για την 25η Μαρτίου. 

- Την Τετάρτη και την Πέμπτη η δασκάλα της τάξης έλαβε μέρος σε απεργία της ΑΔΕΔΥ και δεν έγινε μάθημα.

- Το ωρολόγιο πρόγραμμα της Παρασκευής προβλέπει τις δύο πρώτες ώρες μάθημα από άλλους εκπαιδευτικούς (Θεατρική και Φυσική αγωγή) και το ίδιο και την 7η ώρα (Ευέλικτη ζώνη). 

- Λόγω ιδιαίτερων συνθηκών του σχολείου μας (δε χωρούν όλα τα παιδιά στο αμφιθέατρο) τα Πρωτάκια την 3η και 4η διδακτική ώρα παρακολούθησαν τη σχολική γιορτή που ετοίμασε η έκτη τάξη. 

Για όλους αυτούς τους λόγους είχαμε μόνο 2 διδακτικές ώρες στη διάθεσή μας τη μέρα αυτή. Τις οποίες και φροντίσαμε να αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να υπηρετήσουμε και τα προβλεπόμενα από την πρόσφατη εγκύκλιο και όσα αναφέρονται στις σχολικές γιορτές. Χωρίς να ξεχνάμε ότι πρόκειται για διπλή γιορτή. Έτσι:

Με αφορμή τη διδασκαλία του ευ, από την ημέρα Τρίτη μιλήσαμε για το θρησκευτικό σκέλος της γιορτής, τον Ευαγγελισμό. Αξιοποιώντας και το Αλφαβητάρι της Παναγίας που είχαμε αναρτήσει πριν από λίγο καιρό:

 http://prwtaki.blogspot.gr/2014/02/blog-post_9.html

συμπληρωμένο και από το 2ο και 3ο μέρος του:

http://sxoleio.foruminute.com/t8p75-topic#357

Αλλά και την αντίστοιχη σελίδα (112) από το βιβλίο της Μελέτης Περιβάλλοντος. 

Χτες λοιπόν, Παρασκευή, αξιοποιήσαμε γλωσσικά τη δεύτερη εκδοχή του ευ, εστιάζοντας στην Ελευθερία! 

Για το σκοπό αυτό δημιουργήσαμε και το Αλφαβητάρι του Εικοσιένα:

http://prwtaki.blogspot.gr/2014/03/blog-post_21.html

Θελήσαμε όμως ταυτόχρονα να δώσουμε πανανθρώπινη διάσταση στην ελευθερία. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στην τάξη μας φοιτούν και μαθητές που έχουν διαφορετική εθνικότητα ή και μεικτή εθνικότητα των γονέων τους (ελληνική και ξένη). 

Ποιες είναι αυτές οι άλλες εθνικότητες; Αλβανική, Ρωσική, Ρουμανική και από τη Μολδαβία. Απίστευτος συνδυασμός και ευκαιρία να τις συνδυάσουμε στο αφιέρωμα για το '21 με την τόνωση του εθνικού συναισθήματος όλων των μαθητών της τάξης και να προάγουμε τη φιλία ανάμεσα στα παιδιά και το σεβασμό στη διαφορετικότητα του άλλου. 

Έτσι με αφορμή το Θούριο του Ρήγα, που απόσπασμά του παρατίθεται στο βιβλίο της Γλώσσας, μιλήσαμε για το όραμά του που αφορούσε την απελευθέρωση όλων των λαών της Βαλκανικής. Και από παλιό βιβλίο ιστορίας της Στ' του δημοτικού (έκδοση 1996) παραθέτουμε:

"Την κοινή επιθυμία όλων των βαλκανικών λαών για λευτεριά εξέφρασε ο Ρήγας Φεραίος." 

"Βούλγαροι κι Αρβανίτες, Αρμένιοι και Ρωμιοί

για την ελευθερία να ζώσομεν σπαθί,

λέει, χαρακτηριστικά, στον περίφημο "Θούριό" του." (σελ. 101 και 102)

Και από το αντίστοιχο βιβλίο δασκάλου (έκδοση 1992):

"Ο Ρήγας επιδίωκε την εξέγερση όλων των υπόδουλων Βαλκανίων, χριστιανών και αλλοθρήσκων. Ελλήνων και όλων των άλλων, και δημιουργία ενός κράτους πολυεθνικού, οικουμενικού. Το εσωτερικό καθεστώς θα διεπόταν από το πνεύμα της Γαλλικής επανάστασης και οι λαοί θα συμβίωναν σύμφωνα με τις αρχές της. Όπως χαρακτηριστικά λέει το Σύνταγμά του: 

Ο Βούλγαρος πρέπει να κινείται, όταν πάσχει ο Έλλην, και τούτος πάλιν δι' εκείνον και αμφότεροι δια τον Αλβανόν  και Βλάχον." (σελ. 84)

Ταυτόχρονα αναφερθήκαμε στους κλέφτες και στους αρματολούς και είπαμε ότι και οι άλλοι σκλαβωμένοι λαοί των Βαλκανίων είχαν ανάλογους ήρωες. Και από το ίδιο παλιό βιβλίο ιστορίας των μαθητών της έκτης παραθέτουμε:

"Κλέφτες και αρματολούς είχαν και οι Βούλγαροι, τους χαϊντούτους, οι Σέρβοι τους χαϊντούκους και οι Ρουμάνοι τους πανδούρους. Για όλους αυτούς, όπως και για τους δικούς μας κλεφταρματολούς, μιλούν τα ηρωικά τραγούδια, που εξυμνούν τις πράξεις τους και φανερώνουν τον κοινό πόθο για λευτεριά." (σελ. 101)

Ένας Βαλκάνιος ποιητής και "χαϊντούτος"

Ένας Βούλγαρος ποιητής ήταν την εποχή της Τουρκοκρατίας "χαϊντούτος" (κλέφτης) στα βουνά της πατρίδας του. Στο παρακάτω απόσπασμα ποιήματός του περιγράφει τα βάσανα της σκλαβιάς:

Μην κλαις, μην απελπίζεσαι μητέρα,

που βγήκα στα βουνά κι έγινα κλέφτης,

ένας χαϊντούτ, μητέρα, ένας αντάρτης, 

και σ' άφησα να κλαις τον πρωτογιό σου. 

Οι Τούρκοι φταιν αν κλαιν τόσες μητέρες. 

..................................................................

Κι η καρδιά μου, μητέρα, συ το ξέρεις, 

τον Τούρκο δεν αντέχει να υποφέρει

αφέντη στο αγιασμένο μας καλύβι,

όπου μέσα μεγάλωσα με τ' άλλα 

αδέρφια μου και το πρώτο σου ήπια γάλα.

Μετάφραση: Ρίτα Μπούμη - Παππά  (σελ. 106 του βιβλίου Ιστορίας Στ' δημοτικού, έκδοση 1996)

Πέραν των ανωτέρω εστιάσαμε και στο ρόλο της Ρωσίας. Που σε πολλές περιπτώσεις βοήθησε τους σκλαβωμένους Έλληνες και ταυτόχρονα από τη Ρωσία ξεκίνησε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης για να κηρύξει ως αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας την επανάσταση του '21. Τη Ρωσία που αποτέλεσε και τον τόπο ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας από τους τρεις Έλληνες εμπόρους που ζούσαν εκεί, τον Ξάνθο, τον Σκουφά και τον Τσακάλωφ. Αλλά και τη Ρωσία απ' την οποία ήρθε ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας, ο Ιωάννης Καποδίστριας, έχοντας ήδη την ανάλογη εμπειρία αφού διατέλεσε υπουργός εξωτερικών της Ρωσίας. 

Η αναφορά στη Μολδαβία, τόπο καταγωγής μητέρας μαθήτριάς μας, στάθηκε στο γεγονός πως εκεί ακριβώς, στη Μολδοβλαχία, κήρυξε ο Αλέξανδρος Υψηλάντης την επανάσταση. Και από το παλιό βιβλίο της Ιστορίας θυμίζουμε:

"Το Φεβρουάριο του 1821 ο Αλέξανδρος Υψηλάντης από τη Ρωσία πέρασε στη Μολδαβία και έφτασε στην πρωτεύουσά της, το Ιάσιο. Εκεί τον υποδέχτηκαν ο Έλληνας ηγεμόνας και πολύς κόσμος. Στο Ιάσιο, ο Υψηλάντης εξέδωσε προκηρύξεις με τις οποίες καλούσε τους υποδούλους να ξεσηκωθούν εναντίον των Τούρκων. Η επανάσταση άρχισε."  (σελ. 117)

Φυσικά δεν ξεχάσαμε να αναφερθούμε και στο ρόλο των Φιλελλήνων. Κι ας μην έχουμε στην τάξη μας παιδιά από την Αγγλία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία κλπ. Όμως δεν ξεχνάμε πως στο παλιό εκείνο βιβλίο της Ιστορίας της έκτης το κεφάλαιο για το Φιλελληνισμό τελείωνε με τούτα τα λόγια:

"Ο φιλελληνισμός έδειξε ότι η ελευθερία ενός λαού είναι κοινή υπόθεση όλων των λαών της γης." (σελ. 158)

Πέρα λοιπόν από το μαρμάρινο σύμπλεγμα στο Ζάππειο, με την Ελλάδα ευγνωμονούσα να στέφει τον Μπάιρον, και που συμπεριλάβαμε στο Αλφαβητάρι μας για το Εικοσιένα:

θελήσαμε και εμείς να εκφράσουμε έμπρακτα στην τάξη μας, ανήμερα της παγκόσμιας ημέρας κατά του ρατσισμού, και την ευγνωμοσύνη σε όσους λαούς μας βοήθησαν  και το σεβασμό μας σε όλους τους λαούς. Για όσα σπουδαία και καλά έκανε ο κάθε λαός. Ιστορικά ή και στον τομέα του πολιτισμού.

Ο χρόνος που διαθέταμε ελάχιστος. Η ηλικία των παιδιών δύσκολη. Προσπαθήσαμε τουλάχιστον. Να αφήσουμε όπως και ο Ρήγας ένα σποράκι στις ψυχούλες τους. Και με την ελπίδα να ριζώσει. Και να δώσει καρπούς που η πρόοδος του ανθρώπου έχει ανάγκη και ιδιαίτερα σήμερα.

Μάλιστα στην περιοχή των ασκήσεων φροντίσαμε να συμπεριλάβουμε πρόταση που αναφέρει ότι σήμερα η χώρα μας έχει φιλικές σχέσεις με την Τουρκία. Γιατί σε καμία περίπτωση στόχος μας δεν είναι να καλλιεργήσουμε το φυλετικό μίσος. Ακόμη και με μία χώρα που οι πολεμικές συγκρούσεις μαζί της γεμίζουν αμέτρητες σελίδες της Ιστορίας μας.

Και από το βιβλίο Γλώσσας  των μαθητών της Πρώτης  παραθέτουμε τις εξής εικόνες:

Προσέξτε την πρώτη. Εμφανίζονται τέσσερις μόνο από τους "ήρωες" του βιβλίου των παιδιών. Ο Σαμπέρ απουσιάζει. Γιατί πρόκειται για θρησκευτικό γεγονός, τα κάλαντα των Χριστουγέννων. Και ο Σαμπέρ δεν είναι χριστιανός. Σιωπηρά λοιπόν υποδηλώνεται ο σεβασμός στη διαφορετική θρησκεία.

Αντίθετα, στη δεύτερη εικόνα, που είναι από το αφιέρωμα του βιβλίου στην 25η Μαρτίου, και δείχνει επίσκεψη στο Ναυτικό Μουσείο, ο Σαμπέρ είναι παρών. Κι ας κατάγεται από την Ινδία. Χώρα που δεν έχει κάποια σχέση με την ελληνική επανάσταση του '21. Εδώ κυριαρχεί ο σεβασμός στην Ιστορία της χώρας που τον φιλοξενεί. Τον Σαμπέρ και κάθε αλλοδαπό μαθητή.

Κι όταν μάλιστα οι αλλοδαποί μαθητές μιας τάξης προέρχονται από χώρες που αναφέρονται ονομαστικά στην ιστορία του Εικοσιένα, είναι ανεπίτρεπτο να τους ξεχνάμε και να τους αφήνουμε απλούς θεατές και ακροατές των δράσεων για την εθνική μας γιορτή. Όχι μόνο από σεβασμό στη δική τους διαφορετικότητα αλλά και από σεβασμό στη δική μας Ιστορία. 

ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ (ΜΕ ΔΙΨΗΦΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ)

Ένα αλφαβητάρι για το '21 και τους μαθητές της Πρώτης Δημοτικού.

Με δίψηφα φωνήεντα και σύμφωνα και τους συνδυασμούς ευ και αυ.

Περιλαμβάνει πρόσθετο υλικό με εικόνες αγωνιστών, πίνακες γνωστών ζωγράφων, τραγούδια, ταινίες.

Το αλφαβητάρι συμπληρώνουν ασκήσεις για το μάθημα της γλώσσας.

ΠΡΟΒΟΛΗ ΑΡΧΕΙΟΥ

ΛΗΨΗ ΑΡΧΕΙΟΥ

Το ωραιότερο τραγούδι για την 28η Οκτωβρίου 1940

Αμέτρητα τα τραγούδια που γράφτηκαν για την 28η Οκτωβρίου και για το έπος του Σαράντα. Το ένα καλύτερο από τ' άλλο.

Ιδιαίτερη αξία ανάμεσά τους έχουν σίγουρα τα τραγούδια της Σοφίας Βέμπο, της τραγουδίστριας της νίκης όπως την είπαν, διότι με τα τραγούδια της ξεσήκωνε τους φαντάρους μας και έδινε κουράγιο σε όλο τον ελληνικό λαό.

Για την 28η Οκτωβρίου όμως έχουν τραγουδήσει και μεγάλοι σύγχρονοι τραγουδιστές της χώρας μας. Ανάμεσά τους και η Μαρινέλλα, μια από τις σημαντικότερες φωνές της Ελλάδας. Κι από τα δικά της χείλη έχει ακουστεί το τραγούδι που χωρίς να θέλω να αδικήσω κανένα άλλο θεωρώ το ωραιότερο τραγούδι για τον πόλεμο του Σαράντα. Ο μελαχρινός Ναπολιτάνος...

Η Νάπολι είναι πόλη της Ιταλίας. Napoli γράφεται το όνομά της στα ιταλικά. Χτίστηκε όμως από Έλληνες!

Όπως ξέρουμε από την Ιστορία, οι κάτοικοι της Ελλάδας πριν από 3.000 χρόνια περίπου ίδρυσαν πολλές αποικίες στην περιοχή της Κάτω Ιταλίας. Τόσες πολλές που η περιοχή αυτή να λάβει το όνομα Μεγάλη Ελλάδα. Μία από τις αποικίες των Ελλήνων ήταν και η πόλη Παρθενόπη, που λέγεται ότι ιδρύθηκε από κατοίκους της Κύμης, πόλης της Εύβοιας, γύρω στον 9ο ή 8ο αιώνα π.Χ. Η Παρθενόπη αργότερα, τον 5ο αιώνα π.Χ., ονομάστηκε Παλαιόπολις (δηλαδή παλιά πόλη) γιατί σε κοντινή απόσταση χτίστηκε η νέα πόλη, η Νεάπολις! Αυτή η πόλη σήμερα λέγεται Νάπολι, διατηρώντας ουσιαστικά το αρχαίο της όνομα, το ελληνικό.

Η Νάπολι είναι μια πανέμορφη πόλη, χτισμένη όπως όλες οι αποικίες των Ελλήνων, δίπλα στη θάλασσα. Αποτελεί μάλιστα σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Ιταλίας.

Το ιδιαίτερο γνώρισμα της πόλης είναι ένα ηφαίστειο, ο Βεζούβιος, που διακρίνεται στο βάθος της φωτογραφίας. Ο Βεζούβιος είναι ένα ενεργό ηφαίστειο και λίγα χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, το 79 μ.Χ., σημείωσε μια τρομερή έκρηξη και κατέστρεψε με τη λάβα του τρεις μεγάλες πόλεις που ήταν χτισμένες στους πρόποδές του, την Πομπηία, το Ηράκλειο και τη Σταβία. Η Νάπολι γλίτωσε από εκείνη τη φοβερή καταστροφή. Η καταστροφή ήρθε για τη Νάπολι πολλούς αιώνες αργότερα. Και δεν έφταιγε ο Βεζούβιος αλλά οι άνθρωποι και συγκεκριμένα ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο ίδιος πόλεμος για τον οποίο κι εμείς εορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου.

Η Νάπολι τότε ισοπεδώθηκε. Σύντομα όμως ξαναχτίστηκε και είναι σήμερα μια πυκνοκατοικημένη σύγχρονη πόλη, όπως βλέπουμε και στη φωτογραφία.

Το τραγούδι λοιπόν της Μαρινέλας μιλάει για έναν κάτοικο αυτής της πόλης, έναν Ναπολιτάνο. Έναν μελαχρινό Ναπολιτάνο...

Οι Ιταλοί, μεσογειακός λαός και αυτοί, έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τους Έλληνες. Μάλιστα και οι δύο λαοί λένε μια παροιμία για να δηλώσουν τη μεγάλη τους ομοιότητα:

Ούνα φάτσα, ούνα ράτσα. Σημαίνει: Ίδια φάτσα (πρόσωπο), ίδια φυλή.

Ίδια φυλή βέβαια δεν είμαστε. Οι Ιταλοί είναι απόγονοι των Ρωμαίων κι εμείς των αρχαίων Ελλήνων. Αλλά με τόσες μετακινήσεις πληθυσμών ανάμεσα στις δύο χώρες, ποιος μπορεί με βεβαιότητα να ισχυριστεί πως δεν τρέχει στις φλέβες του αίμα και από τις δύο φυλές; Και ειδικά οι κάτοικοι της Κάτω Ιταλίας, της Μεγάλης Ελλάδας...

Ο Ναπολιτάνος λοιπόν της Μαρινέλας, ένας νέος στρατιώτης από τη Νάπολη, που ο πόλεμος τον έστειλε να πολεμήσει τους Έλληνες, είναι Ιταλός αλλά δεν αποκλείεται να έχει καταγωγή ελληνική! Αν μη τι άλλο, κατάγεται από μια πόλη με ελληνικό όνομα.

Ο πόλεμος δεν καταλαβαίνει τίποτε απ' αυτά. Βάζει τους ανθρώπους να σκοτώνουν ο ένας τον άλλο. Και μάλιστα νέους ανθρώπους. Στερώντας τους το δικαίωμα να ζήσουν όμορφα τη ζωή τους.

Δεν έχει μάλιστα σημασία αν ο μελαχρινός Ναπολιτάνος της Μαρινέλας έχει ελληνικό αίμα ή κατοικεί σε πόλη που έχτισαν οι παππούδες μας οι Έλληνες. Φτάνει που είναι ένα νέο παιδί κι αντί να ζήσει και να δημιουργήσει τον στέλνουν στον πόλεμο.

Σύμφωνα με τους στίχους του τραγουδιού ο Ναπολιτάνος μας ήταν πριν από τον πόλεμο μπαρμπέρης στη Νάπολι, δηλαδή κουρέας. Κι έπειτα ντύθηκε τη στολή του φαντάρου και πέρασε τη μεγάλη θάλασσα. Την Αδριατική. Και το πέλαγος που χωρίζει την Ιταλία από την Ελλάδα, το Ιόνιο πέλαγος.

Άφησε πίσω μάνα, πατέρα, αδέλφια. Ίσως και κάποιο κορίτσι που τον περίμενε να παντρευτούν. Να κάνουν οικογένεια...

Άφησε τους φίλους, το σπίτι του, όλα όσα αγαπούσε. Και έφτασε στο μέτωπο. Κρατώντας στο χέρι όπλο. Κι έτοιμος να σκοτώσει.

Απέναντι οι Έλληνες. Ο ελληνικός στρατός. Με τα όπλα κι αυτός. Έτοιμος να υπερασπιστεί την πατρίδα του από τους εισβολείς. Τις μανάδες, τους πατεράδες, τα αδέλφια. Τους φίλους και τους συγγενείς. Τα σπίτια και τον τόπο...

Ανάμεσά τους και πολλοί από τους παππούδες μας. Νέα παιδιά τότε. Ένα από αυτά και ο Πάνος. Ένας ψαράς από το Αιτωλικό. Έχει αφήσει τη βάρκα του, έχει αφήσει τα δίχτυα. Και βρίσκεται στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου.

Οι τρικυμίες της θάλασσας και τα άγρια μποφόρια της φαίνονται τώρα παιγνιδάκι. Εδώ το κρύο δεν αστειεύεται. Τα πόδια βουλιάζουν ως το γόνατο στο χιόνι. Λιγοστά τα ρούχα, ελάχιστα τα τρόφιμα. Και τα όπλα λίγα κι αυτά. Και παλιά. Πάμπτωχη και τότε η πατρίδα μας. Πιο φτωχή κι από σήμερα.

Η Ιταλία χώρα πλούσια, και τότε και τώρα. Με πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό από το δικό μας. Και ο στρατός της εξοπλισμένος με τα πιο σύγχρονα όπλα της εποχής.

Οι Έλληνες έχουν όμως ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Πολεμούν "υπέρ βωμών και εστιών". Δηλαδή για να σώσουν την πατρίδα τους. Τις εστίες, δηλαδή τα σπίτια τους, και τους "βωμούς", που συμβολίζουν τα ιερά κάθε λαού. Αυτούς τους βωμούς που άλλοτε οι άποικοι, φεύγοντας για τις νέες τους πατρίδες, κρατούσαν μαζί τους φυλαχτό το ιερό τους πυρ. Για να ανάψουν τους καινούργιους βωμούς, στην αποικία.

Και ήταν αυτό το πυρ, η φωτιά δηλαδή, ο δεσμός αγάπης με την πατρίδα, με τη μητρόπολη. Κι ασέβεια μεγάλη θεωρούσαν να εμπλακεί σε πόλεμο η αποικία με τη μητρόπολη ή και το αντίθετο.

Τώρα, οι αρχαίοι βωμοί πάνε αιώνες που έσβησαν. Και οι δάδες με το ιερό πυρ ούτε που καπνίζουν πια. Τώρα καπνίζουν τα κανόνια. Και σπέρνουν πυρωμένα βλήματα. Και τα τουφέκια. Και στέλνουν σφαίρες καυτές...

Εκεί συναντιούνται τα δύο παιδιά. Ο Ιταλός και ο Έλληνας. Και χιλιάδες άλλα νέα παιδιά. Στην κόλαση του πολέμου.

Οι Ιταλοί είναι λαός που αγαπάει πολύ τη μουσική. Τώρα όμως κανένας τους δεν τραγουδάει. Τραγουδάνε τα μυδράλια, τραγουδάνε οι όλμοι. Τραγουδάνε οι βόμβες των αεροπλάνων. Και το τραγούδι τους λέγεται θάνατος.

Οι Ιταλοί αγαπάνε πολύ και τα μακαρόνια. Είναι το εθνικό τους φαγητό. Έστω και αν το όνομά τους είναι ελληνικό... αρχαίο ελληνικό μάλιστα.

Οι Έλληνες ξέρουν την αδυναμία των Ιταλών στα μακαρόνια. Και τώρα, στις μαύρες ώρες του πολέμου, έτσι τους αποκαλούν. Μακαρονάδες! Και γελάνε. Το έχουν αυτό οι Έλληνες. Να γελάνε μπροστά στον κίνδυνο. Ακόμη και του θανάτου. "Με το χαμόγελο στα χείλη πάνε οι φαντάροι μας μπροστά. Και κάνουν τους Ιταλούς ρεζίλι!" όπως τραγούδησε η μεγάλη Σοφία Βέμπο.

Τη στιγμή όμως που ο μελαχρινός Ναπολιτάνος συναντήθηκε με τον Πάνο, τον ψαρά από το Αιτωλικό, την τραγούδησε η Μαρινέλλα. Και ήρθε η ώρα να ακούσουμε το τραγούδι. Χωρίς άλλα σχόλια. Και με το ρεφραίν να πυροβολεί το νου και την καρδιά μας...

Μελαχρινέ Ναπολιτάνο
ο πόλεμος είναι φριχτός
εσύ μαχαίρωσες τον Πάνο
μετά σε σκότωσε κι αυτός

Τώρα κοιμάστε αγκαλιασμένοι
όπως το θέλησε ο θεός
να 'ναι οι λαοί αδελφωμένοι
Μαύροι , λευκοί , ένας λαός

Εσύ στη Νάπολη μπαρμπέρης
κι αυτός ψαράς στο Αιτωλικό
να μάθεις δεν θα καταφέρεις
πώς φτάσατε στο φονικό

Τώρα κοιμάστε αγκαλιασμένοι
όπως το θέλησε ο θεός
να 'ναι οι λαοί αδελφωμένοι
Μαύροι , λευκοί , ένας λαός! 

Φωτογραφίες από τον πόλεμο του '40

28 Οκτωβρίου 1940. Γενική Επιστράτευση.

Ξεκινάνε με χαμόγελο και ψηλά το κεφάλι. Σαν Έλληνες. Και απόφαση ή να νικήσουν ή να πεθάνουν. Κι ο ποιητής ενθουσιασμένος θα φωνάξει:

"Μεθύστε με τ' αθάνατο κρασί του '21!"

Στο μέτωπο έχουν κιόλας αρχίσει οι μάχες. Οι φαντάροι μας με την ιαχή "Αέραααααα" ορμούν ενάντια στον εχθρό.

Η τραγουδίστρια της νίκης, η Σοφία Βέμπο, δίνει τη δική της μάχη στα μετόπισθεν για να κρατήσει ακμαίο το ηθικό και των στρατιωτών και του άμαχου πληθυσμού.

Ατέλειωτες πορείες επάνω στα βουνά της Ηπείρου. Και ο χειμώνας έχει κιόλας αρχίσει.

Ο εξοπλισμός του στρατού μας πενιχρός. Με γαϊδουράκια και μουλάρια αγωνίζονται να μεταφέρουν τα πολεμοφόδια. Αλλά δε φτάνουν. Και τότε αναλαμβάνουν το τιτάνιο έργο οι γυναίκες της Πίνδου.

Πολλές φορές τελείως νηστικοί, περπατούν μέσα σε χιόνι που τους φτάνει μέχρι τα γόνατα. Παγώνουν τα πόδια μα καίνε οι καρδιές. Δε φτάνει αυτή η φωτιά να ζεστάνει τα κρυσταλλιασμένα πόδια. Και πολλοί ακρωτηριάζονται από γάγγραινα.

Τίποτα όμως δεν μπορεί να ακρωτηριάσει την ψυχή του Έλληνα. Και δε χάνει ευκαιρία να το ρίχνει στο χορό και στο τραγούδι. Με το ίδιο χαμόγελο που ξεκίνησε για τον πόλεμο.

Και η Βέμπο να επιβεβαιώνει: Με το χαμόγελό στα χείλη, πάνε οι φαντάροι μας μπροστά, και γίναν οι Ιταλοί ρεζίλι, γιατί η καρδιά τους δε βαστά. Κορόιδο Μουσολίνι, κανένας δε θα μείνει...

Όχι μόνο η Βέμπο, όλες οι γυναίκες αγωνίζονταν. Η καθεμία όπως μπορούσε καλύτερα. Μια από τις σπουδαιότερες μάχες που έδωσαν οι γυναίκες ήταν και "η φανέλα του στρατιώτη".

Άλλες πάλι γυναίκες έφτασαν ως το μέτωπο ως Αδελφές Νοσοκόμες. Και πολλές πλήρωσαν με τη ζωή τους την απόφαση να φτάσουν ως εκεί. Γιατί ο πόλεμος δεν ξεχωρίζει άντρες και γυναίκες...

Οι νίκες στο μέτωπο διαδέχονται η μία την άλλη. Εδώ ο ελληνικός στρατός ελευθερώνει την Κορυτσά.

Τρελός ενθουσιασμός σε όλη τη χώρα.

Το οχυρό Ρούπελ. Χρυσές σελίδες δόξας γράφτηκαν εδώ όταν οι Γερμανοί επιτέθηκαν στην πατρίδα μας.

Η μάχη της Κρήτης. Η τελευταία μάχη υπήρξε και η πιο ηρωική.


Η Ελλάδα πέφτει στα χέρια των Γερμανών και των Ιταλών.

Η μαύρη περίοδος της Κατοχής αρχίζει...

Οι Γερμανοί κατακτητές στην Ακρόπολη

Ο Γλέζος και ο Σάντος στην πρώτη πράξη αντίστασης του λαού:

Κατεβάζουν τη γερμανική σημαία, τη σβάστικα, από την Ακρόπολη. 30 Μαΐου 1941. Λίγες μόλις μέρες μετά την κατάκτηση της χώρας από τους Γερμανούς και τους Ιταλούς.

Η επέτειος του ΟΧΙ το 1941.

Έφιπποι Γερμανοί κυνηγούν τους διαδηλωτές.

Η πείνα θέρισε πάνω από 100 χιλιάδες ανθρώπους στα χρόνια της Κατοχής.

Χιλιάδες ήταν και τα παιδιά που πλήρωσαν με τη ζωούλα τους...

Μεσάνυχτα της 25ης Νοεμβρίου 1942. Οι ομάδες της Εθνικής Αντίστασης ανατινάζουν τη γέφυρα στο Γοργοπόταμο.

Πολλά χωριά πλήρωσαν τη μανία των Γερμανών με ολοκαύτωμα.

Χιλιάδες πατριώτες εκτελέστηκαν.

Το αίμα όλων αυτών των αθώων θυμάτων της θηριωδίας του Χίτλερ και του Μουσολίνι, πότισε και θέριεψε το πολύτιμο λουλούδι της λευτεριάς:

12 Οκτωβρίου 1944. Οι Έλληνες γιορτάζουν την απελευθέρωση της πατρίδας!

Αυτά τα γεγονότα γιορτάζουμε και τιμούμε και μεις  τέτοιες μέρες. 

Τις χιλιάδες νεκρούς, τις χιλιάδες ήρωες.

Που έδωσαν τη δική τους ζωή για να ζούμε εμείς σήμερα ελεύθεροι.

Και είναι χρέος μας ιερό με κάθε τρόπο να δικαιώνουμε τον ηρωισμό των προγόνων μας! 

Έμπρακτα. Και όχι μόνο με λόγια...